Krata jest jednym z tych wzorów, które trudno pomylić z czymkolwiek innym. Pojawia się na wełnianych szalach, kocach, spódnicach, marynarkach i dodatkach, a jej najbardziej charakterystyczna odmiana – tartan – od dawna kojarzy się ze Szkocją.
Dziś tartan można znaleźć na całym świecie. Jest obecny w modzie, wnętrzach i projektowaniu dodatków. Jego historia jest jednak znacznie bardziej związana z konkretnym miejscem i tradycją, niż mogłoby się wydawać.
Czym jest tartan?
Tartan to wzór utworzony z przecinających się pasów w określonych kolorach i proporcjach. Charakterystyczny układ kolorów powstaje zarówno dzięki kolorowym pasom osnowy i wątku, jak i ich wzajemnemu przenikaniu się podczas tkania.
Dlatego tartan nie jest po prostu „jakąkolwiek kratą”.
W szkockiej tradycji poszczególne wzory mogą mieć własne nazwy, historię i znaczenie.
To właśnie konkretne zestawienie kolorów i układ pasów sprawia, że jeden tartan różni się od drugiego.
Skąd pochodzi szkocka krata?
Tartan jest mocno związany ze szkocką kulturą i tradycją tekstylną. Przez wieki rozwijał się przede wszystkim na obszarach, gdzie wełna była naturalnym i łatwo dostępnym surowcem.
Szkocki klimat sprzyjał rozwojowi wełnianego rzemiosła. Wełniane tkaniny były praktyczne, trwałe i dobrze sprawdzały się w chłodnej, wilgotnej pogodzie.
Z czasem charakterystyczne kraciaste wzory zaczęły nabierać znaczenia wykraczającego poza samą funkcjonalność tkaniny.
Czy każdy tartan oznacza konkretny klan?
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów dotyczących szkockiej kraty.
Popularne jest przekonanie, że każdy tartan od początku był przypisany do konkretnego szkockiego klanu. Historia jest jednak bardziej złożona.
Powiązanie konkretnych wzorów z klanami rozwijało się przede wszystkim w XIX wieku, kiedy zainteresowanie szkocką kulturą i tradycją zaczęło rosnąć.
Dlatego nie każdy tartan, który dziś nosi nazwę konkretnego klanu, był od początku jego oficjalnym wzorem.
Dlaczego tartan ma tak wiele kolorów?
Kolorystyka tartanu jest częścią jego charakteru.
Tradycyjne wzory często wykorzystują odcienie inspirowane szkockim krajobrazem: głęboką zieleń, granat, burgund, brąz, czerń, krem czy rdzawy.
Niektóre współczesne tartany są znacznie bardziej kolorowe, ale klasyczna paleta pozostaje niezwykle popularna.
To właśnie dzięki niej szkocka krata tak dobrze współgra z wełną, skórą i tweedem.
Tartan a tweed – to nie to samo
Te dwa pojęcia często występują obok siebie, ale oznaczają coś innego.
Tartan jest wzorem.
Tweed jest rodzajem tkaniny.
Tartan może zostać wykonany na różnych materiałach, natomiast tweed może być jednolity, melanżowy albo wzorzysty.
W szkockim rzemiośle oba światy często się jednak spotykają – szczególnie w produktach wykonanych z wełny.
Dlatego w kolekcjach inspirowanych Szkocją możemy znaleźć zarówno wełniane szale w tartan, jak i tweedowe torebki czy kaszkiety.
Dlaczego krata nie wychodzi z mody?
Tartan jest dobrym przykładem wzoru, który nie potrzebuje sezonowych trendów.
Jego charakterystyczna konstrukcja sprawia, że może wyglądać tradycyjnie, ale jednocześnie bardzo współcześnie. Wszystko zależy od kolorów, materiału i sposobu wykorzystania wzoru.
Dzisiaj tartan pojawia się nie tylko w klasycznych szkockich strojach.
Możemy znaleźć go na:
- wełnianych szalach,
- kocach,
- torebkach,
- kaszkietach,
- kapeluszach,
- dodatkach do domu,
- ubraniach.
Szczególnie dobrze wygląda na naturalnych materiałach, gdzie struktura tkaniny pozostaje częścią całego wzoru.
Tartan w Tartan i Wełna
W naszej kolekcji tartan pojawia się przede wszystkim tam, gdzie spotyka się z naturalnym materiałem i rzemiosłem.
Wełniany szal w szkocką kratę może być klasycznym dodatkiem na wiele sezonów. Tartanowe koce wykorzystują ten sam charakterystyczny wzór we wnętrzach, a połączenie kraty z naturalną skórą czy tweedem tworzy dodatki inspirowane szkockim dziedzictwem, ale przeznaczone do współczesnego życia.
To właśnie lubimy w tartanie najbardziej.
Nie trzeba traktować go jak kostiumu ani przebierać się w całości w szkockie wzory.
Wystarczy jeden dobrze wykonany element.
Krata, która ma swoją historię
Dzisiaj łatwo potraktować kratę jako kolejny jesienny wzór. Tartan przypomina jednak, że niektóre wzory mają znacznie dłuższą historię.
Za konkretnymi kolorami i układem pasów stoją tradycje tkackie, szkocki krajobraz i kolejne pokolenia osób zajmujących się pracą z wełną.
Dlatego wybierając szkocki tartan, warto spojrzeć na niego nie tylko jak na wzór.
To fragment historii, który nadal funkcjonuje w codziennym życiu.
FAQ
Co to jest tartan?
Tartan to charakterystyczny wzór z przecinających się pasów w określonych kolorach i proporcjach, silnie związany ze szkocką tradycją tekstylną.
Czy tartan to szkocka krata?
Tak. Tartan jest szczególnym rodzajem kraty związanym przede wszystkim ze Szkocją.
Czy każdy tartan należy do konkretnego klanu?
Nie. Przypisywanie tartanów konkretnym klanom rozwijało się z czasem, szczególnie w XIX wieku. Nie każdy istniejący tartan ma pierwotnie klanowe pochodzenie.
Czym różni się tartan od tweedu?
Tartan określa wzór, natomiast tweed jest rodzajem tkaniny. Tartan może być wykonany z różnych materiałów, a tweed może mieć różne wzory, również kratę.
Z czym łączyć tartan?
Tartan dobrze współgra z prostymi ubraniami wykonanymi z naturalnych materiałów, szczególnie wełną, skórą, jeansem i jednokolorowymi dzianinami.
