Harris Tweed często kojarzy się po prostu z charakterystyczną szkocką kratą, grubą wełną i jesiennymi dodatkami. Ale nie każda tkanina tweedowa jest Harris Tweedem.
Oryginalny Harris Tweed® można rozpoznać przede wszystkim po znaku Orb – oficjalnym znaku certyfikacyjnym Harris Tweed Authority. To właśnie on potwierdza, że materiał spełnia wymagania określone prawem.
Jeśli więc kupujesz torbę, kurtkę, czapkę czy inny produkt, który ma być wykonany z Harris Tweedu, warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę.
Najważniejszy jest znak Orb
Charakterystyczny Orb to stylizowany znak z koroną i krzyżem, któremu towarzyszy napis „Harris Tweed”.
Nie jest to zwykłe logo producenta. Orb jest zarejestrowanym znakiem certyfikacyjnym należącym do Harris Tweed Authority.
Jego znaczenie jest bardzo konkretne: tkanina została sprawdzona i spełnia wymogi dotyczące tego, czym prawnie jest Harris Tweed®.
Każdy kawałek materiału przechodzi kontrolę. Niezależny inspektor Harris Tweed Authority sprawdza gotową tkaninę, a dopiero po pozytywnej kontroli może zostać na niej umieszczony znak Orb.
Dlatego właśnie Orb jest najważniejszym szczegółem, którego należy szukać przy sprawdzaniu autentyczności materiału.
Co dokładnie potwierdza Orb?
Znak nie oznacza po prostu „dobrej jakości tweedu”.
Potwierdza, że materiał spełnia określoną prawem definicję Harris Tweedu.
Zgodnie z Harris Tweed Act z 1993 roku materiał musi być:
- wykonany ze 100% czystej nowej wełny,
- barwiony i przędzony na Hebrydach Zewnętrznych,
- ręcznie tkany przez mieszkańców wysp,
- tkany w ich domach,
- wykańczany na Hebrydach Zewnętrznych.
To właśnie połączenie surowca, miejsca i sposobu produkcji odróżnia Harris Tweed® od innych tweedów.
Gdzie znajduje się znak Orb?
W przypadku samej tkaniny znak Orb jest umieszczany na jej odwrocie po zakończeniu kontroli.
Harris Tweed Authority opisuje go jako końcowy etap certyfikacji – po sprawdzeniu materiału znak jest nanoszony na tkaninę za pomocą specjalnego transferu.
W gotowym produkcie możemy natomiast spotkać certyfikacyjną metkę z charakterystycznym Orbem.
Jeśli kupujesz torbę, kurtkę czy inny produkt z Harris Tweedu, warto więc sprawdzić, czy informacja o wykorzystaniu tego materiału jest poparta właściwym oznaczeniem.
Co powinno znajdować się na metce?
Tradycyjna metka certyfikacyjna Harris Tweed® zawiera między innymi:
Harris Tweed®
Harris Tweed Authority
Certification Mark
Outer Hebrides of Scotland
100% Pure New Wool
oraz charakterystyczny znak Orb.
To znacznie bardziej konkretna informacja niż samo określenie „tweed” czy „Harris-style tweed”.
Warto jednak pamiętać, że sam wygląd metki nie powinien być jedynym kryterium. Certyfikowany materiał jest kontrolowany przez Harris Tweed Authority, a znak Orb może być używany zgodnie z określonymi zasadami.
Harris Tweed a zwykły tweed – jaka jest różnica?
To jedno z najczęstszych źródeł nieporozumień.
Tweed to ogólne określenie rodzaju wełnianej tkaniny.
Może powstawać w różnych miejscach, z różnych przędz i przy zastosowaniu różnych metod produkcji.
Harris Tweed® jest natomiast konkretnym, prawnie chronionym rodzajem tweedu.
Jego produkcja jest związana z Hebrydami Zewnętrznymi, a sposób wykonania został określony w Harris Tweed Act. Tylko materiał spełniający te wymagania może otrzymać znak Orb i być sprzedawany jako Harris Tweed®.
Dlatego nazwa „tweed” sama w sobie nie oznacza Harris Tweedu.
Czy każdy szkocki tweed jest Harris Tweedem?
Nie - To również ważne rozróżnienie.
Harris Tweed® musi powstawać na Hebrydach Zewnętrznych, czyli szkockim archipelagu obejmującym między innymi wyspy Lewis, Harris, Uist i Barra.
Historycznie tkanie tweedu było obecne w różnych częściach tego regionu. Z czasem system certyfikacji i późniejsze przepisy dokładnie określiły, jaki materiał może nosić nazwę Harris Tweed.
Sama informacja „Made in Scotland” nie jest więc wystarczająca, aby stwierdzić, że mamy do czynienia z Harris Tweedem.
Czy wzór może potwierdzić autentyczność?
Nie, to, że tkanina ma charakterystyczną kratę, jodełkę, pepitkę albo mieszankę szarości i brązów, nie oznacza jeszcze, że jest Harris Tweedem.
Wzory Harris Tweedu są bardzo różnorodne. Charakterystyczna jest również wielobarwność przędzy – różne kolory wełny mogą być mieszane już na etapie przygotowywania materiału, dzięki czemu tkanina zyskuje głębię.
Dlatego na podstawie samego wyglądu nie da się wiarygodnie potwierdzić autentyczności.
Można rozpoznać charakterystyczną strukturę czy sposób wykorzystania kolorów, ale o statusie Harris Tweedu decyduje przede wszystkim certyfikacja.
A co z informacją „100% wool”?
To ważny szczegół, ale również niewystarczający.
Harris Tweed® rzeczywiście musi być wykonany ze 100% czystej nowej wełny, ale nie każda tkanina z takim składem jest Harris Tweedem.
Możemy więc mieć dwie tkaniny:
100% wool + Harris Tweed Orb → materiał spełniający wymogi Harris Tweed®.
100% wool bez Orb → może być bardzo dobrym tweedem, ale sam skład nie potwierdza, że jest to Harris Tweed®.
To dobra zasada przy zakupach: skład mówi nam, z czego wykonano materiał, a certyfikacyjny Orb mówi nam, czym jest on w sensie pochodzenia i statusu Harris Tweed®.
Dlaczego autentyczność jest tak dokładnie kontrolowana?
Harris Tweed jest materiałem mocno związanym z konkretnym miejscem i lokalnym rzemiosłem.
Już na początku XX wieku pojawiła się potrzeba ochrony nazwy przed materiałami, które nie pochodziły z wysp. W 1909 roku powstało Harris Tweed Association, w 1910 roku zarejestrowano znak Orb, a od 1911 roku rozpoczęto jego stosowanie jako oznaczenia certyfikacyjnego.
W 1993 roku przyjęto Harris Tweed Act i utworzono Harris Tweed Authority jako ustawowy organ odpowiedzialny za ochronę autentyczności materiału.
Dzięki temu nazwa Harris Tweed nie jest tylko nazwą handlową. Jest związana z konkretnymi wymaganiami dotyczącymi produkcji.
Co jeszcze warto sprawdzić przy zakupie?
Orb jest najważniejszym elementem, ale przy zakupie gotowego produktu warto spojrzeć również na kilka innych szczegółów.
1. Sprawdź metkę
Poszukaj oznaczenia Harris Tweed® i charakterystycznego Orb.
2. Sprawdź skład
Oryginalny Harris Tweed® musi być wykonany ze 100% czystej nowej wełny.
3. Zwróć uwagę na producenta produktu
Harris Tweed Authority wskazuje również na znaczenie trwałego oznaczenia producenta lub twórcy gotowego produktu. Taki znak pomaga ustalić, kto wykonał dany przedmiot.
4. Nie kieruj się wyłącznie wzorem
Krata czy jodełka mogą wyglądać bardzo podobnie w różnych tweedach. Sam wzór nie jest dowodem pochodzenia.
5. Sprawdź źródło zakupu
Jeżeli sprzedawca deklaruje, że produkt wykonano z Harris Tweedu®, powinien być w stanie podać informację o materiale i jego pochodzeniu.
